Wielkość udziału w dochodach z podatków centralnych

Z kolei tablica 25 prezentuje strukturę dochodów budżetów gmin według źródeł pochodzenia. Z przedstawionych danych wynika, że w ostatnich latach w Polsce nastąpiło jednak wyraźne umocnienie finansowych podstaw działalności władz gminnych. Zdecydowana większość dochodów opiera się na ustawowo określonych podatkach oddanych do wyłącznej dyspozycji władz gminnych. Również udział w podatkach centralnych jest zagwarantowany ustawowo, chociaż stopa (procent) udziału może się zmieniać na podstawie ustawy budżetowej.

więcej

Wprowadzenie podatku od towarów i usług

Często zmieniające się przepisy nie stwarzały warunków do prowadzenia długofalowej polityki firmy. Przepisy podatkowe były dla wielu podatników niezbyt jasne. Zdarzały się sytuacje, że podatnik, który popełnił np. błąd „mniejszej wagi”, polegający na tym, że nie umieścił pieczątki firmy, był obciążony taką samą karą, jak podatnik, który z zasady unikał podatku.

więcej

Wyjątkowość zjawiska zewnętrznego zadłużenia krajów

W wielu krajach wysoce zadłużonych (np. w Polsce) zadłużenie zewnętrzne przekształciło się w latach osiemdziesiątych z czynnika rozwoju gospodarczego w barierę rozwoju gospodarczego, która ogranicza pole manewru w polityce gospodarczej i utrudnia przezwyciężanie narosłych napięć i dysproporcji w gospodarce.

więcej

Zadania własne gminy

Z perspektywy roku 1996 okazało się, że wiele zapisów powołanej ustawy o samorządzie terytorialnym wymagało zmiany, uściślenia itd. Niemniej jednak ustawa ta była prawdziwym przełomem w zakresie ustroju oraz systemu finansów publicznych w Polsce. Należy pamiętać, że ustawa ta powstała oraz została przyjęta w stosunkowo krótkim czasie i wyprzedzała wiele innych ustaw związanych z ustrojem samorządowym kraju, w tym ustawę o finansach gmin oraz tzw. ustawę kompetencyjną. Omawiana ustawa o samorządzie terytorialnym precyzowała zadania własne gminy, które obejmują:

więcej

Zagadnienie zakresu finansów publicznych cz. II

Z powyższego wynika, że takie kategorie, jak sektor publiczny i finanse publiczne nie są tożsame, gdyż istnieją między nimi różnice co do zakresu. Nie wszystkie zjawiska i procesy finansowe zachodzące w przedsiębiorstwach będących własnością publiczną stanowią element finansów publicznych. Chodzi nie tylko o pełne finansowe odzwierciedlenie gospodarki prowadzonej przez przedsiębiorstwa publiczne, lecz także o majątek publiczny w ogóle, ł majątkowa, i bieżąca analiza sektora publicznego oraz finansów publicznych pozwala w sposób ostrzejszy rozróżniać te kategorie. Finanse publiczne reprezentują przede wszystkim bieżące (w skali jednego roku fiskalnego) dochody publiczne, podczas gdy sektor publiczny reprezentuje majątek publiczny gromadzony przez dziesięciolecia lub przejęty na podstawie specjalnych aktów prawnych (nacjonalizacja, komunalizacja itp.). W wyniku procesów gromadzenia bieżących funduszy publicznych majątek publiczny na ogól zwiększa się, ale możliwa jest także sytuacja przeciwna, gdy w wyniku sprzedaży lub innych przekształceń własnościowych majątek publiczny zmniejsza się.

więcej

Zagadnienie zakresu finansów publicznych

Jednym z podstawowych problemów napotykanych w okresie transformacji jest zakres finansów publicznych oraz związki zachodzące między poszczególnymi elementami systemu. Na obecnym etapie transformacji systemowej kluczowym zagadnieniem jest status przedsiębiorstw państwowych oraz status przedsiębiorstw państwowych przekształconych w jednoosobowe spółki skarbu państwa. W zachodniej teorii finansów publicznych przyjmuje się, że przedsiębiorstwa komercyjne, mimo że są własnością państwa, nie wchodzą w całości do finansów publicznych. Traktuje się je w identyczny sposób, jak przedsiębiorstwa prywatne, tzn. takie, które płacą podatki na rzecz funduszy publicznych. Faktem jest jednak, że niekiedy przedsiębiorstwa państwowe płacą mniejsze podatki oraz korzystają z subwencji z funduszy publicznych10.

więcej

Zasoby własne i pożyczone MFW cz. II

Przy dziewiątej podwyżce kwot przyjęto zasadę, że 60% ogólnego wzrostu kwot ma się dokonać proporcjonalnie do obecnych kwot, a pozostałe 40% podwyżki ma uwzględniać tzw. selektywne dostosowanie kwot odpowiednio do znaczenia i roli każdego kraju członkowskiego w gospodarce światowej. W tej sytuacji staje się zrozumiałe zajęcie drugiego miejsca przez Japonię i Niemcy, a także dopiero trzeciego przez Wielką Brytanię i Francję. W wyniku dziewiątej podwyżki kwot wzrosły one o 50%.

więcej

Zbudowanie nowoczesnego systemu finansów publicznych

Jeżeli chodzi o dylematy koncepcyjne, związane z funkcjonowaniem sfery społecznej, to początkowy okres transformacji systemowej charakteryzował się przecenianiem przez rząd możliwości komercjalizacji usług społecznych. Również w tej dziedzinie zauważalny jest wpływ neoliberalnych poglądów typowych dla niektórych krajów zachodnich, zwłaszcza dla Stanów Zjednoczonych. Na marginesie warto zauważyć, że fascynacja rozwiązaniami amerykańskimi, także w dziedzinie socjalnej, pozostaje w niejakiej sprzeczności z rozwiązaniami w krajach UE, do której podąża Polska. Typowym tego przykładem są usługi w zakresie edukacji, bezpłatne, w zasadzie, na wszystkich poziomach kształcenia. W miarę upływu czasu doktryna rządu w dziedzinie polityki społecznej ulegała wyraźnemu przewartościowaniu. Istota zmiany polega na tym, że należy reformować sferę usług społecznych, w tym także wprowadzać pewne elementy odpłatności, np. za wybrane usługi zdrowotne, edukacyjne (studia zaoczne), ale przy zachowaniu podstawowych praw socjalnych obywateli. Niewątpliwie jedną z przyczyn sprawczych zmieniających doktrynę państwa w tej dziedzinie jest postępująca pauperyzacja pewnych grup społeczeństwa, co powoduje, że nie mają one dostępu do niektórych skomercjalizowanych usług.

więcej

Zmiany w doktrynie ekonomicznej państwa

Stosunek rządu do interwencjonizmu państwowego w pierwszym okresie transformacji, zwłaszcza w 1990 r., był zdominowany przez neoliberalną doktrynę ekonomiczną i społeczną, lansowaną zwłaszcza przez ekonomistów i polityków w Wielkiej Brytanii oraz w Stanach Zjednoczonych.

więcej

Zmiany w podejściu do równowagi budżetowej

Analizując problem skutków transformacji systemu finansów publicznych napotykamy istotną kwestię równoważenia budżetu państwa w okresie transformacji. Z perspektywy roku 1996 zauważalne są następujące zmiany w podejściu do deficytu budżetowego.

więcej

Zmiany w strukturze dochodów budżetowych

Jedną z istotnych przyczyn trudności finansowych państwa były gasnące dochody budżetowe pochodzące od przedsiębiorstw państwowych. Niezależnie od obiektywnych przyczyn takiego stanu rzeczy, tzn. pogarszającej się sytuacji finansowej i ekonomicznej tych przedsiębiorstw, istotne znaczenie dla wielkości dochodów budżetowych miała struktura dochodów z podatków. Dla struktury tej charakterystyczny był wysoki udział podatków bezpośrednich, a zwłaszcza podatku dochodowego od osób prawnych, wśród których dominują przedsiębiorstwa państwowe. Na skutek pogarszającej się rentowności przedsiębiorstw państwowych dochody budżetowe z tytułu podatku dochodowego zaczęły maleć, co już podkreślałem przy analizowaniu zjawiska deficytu budżetowego. Fakt ten zmusił państwo do poszukiwania nowej strategii podatkowej. Polegało to m.in. na podwyższaniu stawek podatku obrotowego oraz rozszerzaniu zakresu towarów i usług objętych tym podatkiem. Dalszym krokiem w kierunku wzrostu udziału podatków pośrednich, a więc niezależnych od wyników ekonomicznych podmiotów, było wprowadzenie VAT, akcyzy, podatku od importu oraz podatków od gier losowych, a ostatnio od operacji na giełdzie papierów wartościowych.

więcej

Zrozumienie dominującej logiki działania firmy

Badacz posługujący się metodologią teorii ugruntowanej powinien podchodzić do badanego przedmiotu w sposób możliwie otwarty – bez założeń, hipotez i oczekiwań co do wyników badań. W procesie badawczym trudno jednak uniknąć precyzyjnego sformułowania problemu badawczego, niemniej należy przestrzegać sekwencji: najpierw gromadzenie danych, potem uogólnienia. Pierwsze uogólnienia (hipotezy) powinny powstać, gdy zgromadzono już znaczną część danych. Kolejnym krokiem jest weryfikacja tych hipotez na podstawie danych zebranych później (Miles i Huberman 2000: Konecki 2000).

więcej

Obligacje jednoroczne cz. II

Oprocentowanie obligacji zostało oparte na skumulowanych miesięcznie odsetkach, odpowiadających wartości stopy wzrostu cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłaszanych przez GUS w kolejnych 12 miesiącach. Nabywcy obligacji otrzymywali marżę w wysokości 5%, co oznacza, że realna rentowność obligacji wynosiła właśnie 5% (powyżej stopy inflacji).

więcej

Obligacja nominowana w USD

Obligacja nominowana w USD” została wyemitowana w 1991 r.12 na sumę 5453 min USD, o nominałach od 1 min USD do 10 min USD. Głównym celem emisji tej obligacji było formalne zabezpieczenie zadłużenia budżetu państwa z tytułu wykorzystywania lokat czterech banków dewizowych: PKO B.P., PeKaO S.A., NBP, Banku Handlowego, do obsługi długu zagranicznego (bilansu płatniczego). Wartość emitowanych obligacji odpowiadała wartości nominalnej zadłużenia skarbu państwa wobec zagranicy „zlokalizowanego” w wymienionych wyżej bankach. Emisja pierwotna obligacji dolarowych była skierowana wyłącznie do tych czterech banków, ale obligacje te mogą być przedmiotem obrotu wtórnego bez żadnych ograniczeń.

więcej